PIAGET’IN BİLİŞSEL GELİŞİM KURAMI

  1. DUYUSAL MOTOR DÖNEMİ

“Bu dönemde bebekler duyusal deneyimlerini (görme, duyma gibi) fiziksel ve motorsal eylemlerle (tutma, emme, sallama) koordine ederek dünyayı anlamaya çalıştıkları için dönem duyumotor dönemi olarak tanımlanmıştır. Piaget, duyumotor evresini 6 alt evre halinde incelemiştir.” KAYNAK erişim  24.03.2021 10.00

  1. Aşama. Refleks faaliyetler(doğum -1 ay arası)

Refleksler bireyin uyum sağlaması ve hayatta kalması için gerekli olan temel bir şemadır.    Bir bebeğin emme refleksi hayatta kalması için zorunluluğu olan bir reflekstir. Bu aşamada bebek kendisi de dahil çevresindeki herhangi bir birey veya nesnenin varlığını kavrayamaz, refleksleri ve bakıcısı sayesinde hayata tutunabilir.   Aydoğan Yasemin, Özyürek Arzu, Gültekin Akduman Gülümser(2018)Erken Çocukluk Döneminde Gelişim. Ankara: Vize Yayıncılık

  1. Aşama: Birincil döngüsel Tepkiler (1-4 ay arası)

Bu aşamadaki bebeklerde tesadüfi olarak bir araya gelmiş olan davranışlar gözlenir. Bebek vücuduyla ilgili olaraka ona haz veren tesadüfi bir davranışı öğrenir ve bunu sergilemeye devam eder. Örneğin parmak emmek.    Aydoğan Yasemin, Özyürek Arzu, Gültekin Akduman Gülümser(2018)Erken Çocukluk Döneminde Gelişim. Ankara: Vize Yayıncılık

  1. Aşama: İkincil Döngüsel Tepkiler (4-8 ay arası)

Bu aşamada çevreye olan ilginin artmasıyla beraber 2. Aşamada olan tesadüfi davranışlar daha niyetli davranışlara dönüşmüştür. Oyuncağı vurulduğunda ses çıktığını keşfeden bebek, bu sesi tekrar duyabilmek niyetiyle aynı hareketi tekrarlar. Ayrıca bu dönemde bebekler yetişkinleri taklit etmeye başlarlar. KAYNAK erişim  24.03.2021 10.00

  1. Aşama İkincil şemaların koordinasyonu (8-12 yaş)

“8-12. aylarda bebekler bir şeylere ulaşabilmek için el, göz ve dokunmayı koordineli bir şekilde kullanmaya başlarlar. Çevreye olan ilgi daha da artmıştır.” KAYNAK erişim  24.03.2021 10.00

  1. Aşama: Üçüncül döngüsel tepkiler (12-18 ay)

Bu aşamada bebekler artık nesnelere gerçek anlamının dışında hayali olarak farklı anlamlar yüklemeye başlarlar ve yükledikleri anlamda kullanırlar. Oldukça meraklıdırlar. Pıaget’e göre bu aşama insan merakının başlangıcıdır. KAYNAK erişim  24.03.2021 10.00

  1. Aşama: Şemaların İçselleştirilmesi:

 “18-24. aylarda bebekler basit semboller kullanmaya başlar, taklitlerini artırırlar.” KAYNAK erişim  24.03.2021 10.00

2. İŞLEM ÖNCESİ DÖNEM

Bu dönemde artık gerçek dünya algılanmaya başlar. Kelimeler, sayılar, nesneler vb. daha rahat algılanır.Ancak Pıaget bu dönemde çocukların işlem olarak adlandırdığımız becerilerden uzak olduklarını söyler. İşlem fiziksellikten çok zihinsellikle ilgilenir. Çocuklar basit düzeyde sınıflandırma ve düzenleme yapabilirler. KAYNAK erişim  24.03.2021 10.00

3. SOMUT İŞLEMLER DÖNEMİ

“İlkokul yıllarındaki çocuklar, bilişsel yeterlilik bakımından çok hızlı değişme gösterirler. İlkokul dönemindeki, çocukların düşünmesi okul öncesi çocukların düşünmesinden çok farklıdır. Artık, tersine çevirebilme kavramı kazandıklarından korunum ilkesi ile ilgili bir sorunları da yoktur.

Bu dönemde en üst düzeyde gruplama yapabilirler. Bir grup bir nesnenin bir başka grubun alt sınıfı olabileceğini anlarlar.

Çocuklar, bu dönemde nesnelerin belli özelliklerine göre sınıflayabilirler. Somut işlemler dönemindeki çocuklar benmerkezcilikten uzaklaşmışlardır. Olayları ve dünyayı, başkaları açısından da görebilirler.

Çocuklar bu dönemde dili etkili olarak kullanmakla birlikte vatan, millet, ülke vb. soyut kavramları anlayamazlar. Soyut kavram ve deneyimlerin somut yollarla açıklanmaları gerekir.“ KAYNAK Erişim 11:13,30.03.2021


4- SOYUT İŞLEMLER DÖNEMİ


11 yaşlarından yetişkinlik yıllarına kadar uzanan bir süreçtir. Bu dönemde çocuk çok sayıda probleme çözüm getirebilirse soyut işlemler aşamasına ulaşmış kabul edilir. Birey bu dönemde soyut kavramlar hakkında mantık yürütebilir ve akıl yürütebilir. Bu dönemde bireyler tümdengelim, tümevarım gibi düşünme yollarını kullanmaya başlarlar. Birey hipotez kurma yeteneğine sahiptir ve hipotezini test edebilir. Ergen bu dönemde herkesin kendisine odaklandığını düşünerek giyiminde, davranışlarında aşırılık gösterir. Zamanla bu aşırılık azalacak ve benlik kavramı kişisel söylemlerin yerini almaya başlar. Aydoğan Yasemin, Özyürek Arzu, Gültekin Akduman Gülümser(2018)Erken Çocukluk Döneminde Gelişim. Ankara: Vize Yayıncılık

Yazan:

Mervegül KOCAKOÇ

Hitit Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Çocuk Gelişimi Bölümü öğrencisi olan Mervegül Kocakoç aslen Ordu ili Çaybaşı ilçesindendir.