EKOLOJİK SİSTEMLER KURAMI NEDİR? | URIE BRONFENBRENNER

EKOLOJİK SİSTEMLER KURAMI NEDİR? | URIE BRONFENBRENNER

Psikolojide insan davranışlarını analiz etmeye ve davranışların oluşunu açıklamaya yönelik birçok kuram ileri sürülmüştür. Bunlardan biri Urie Bronfenbrenner‘a ait olan ekolojik sistemler kuramıdır.

Bu kurama göre, insan davranışları sosyo-kültürel bir yapı çerçevesinde şekillenir ve fiil hale getirilir. Birey sistemler topluluğu yani iletişim hali içinde bulunan bir sistemdir. Bu sistemler iç içe ve birbirleri ile etkileşim halinde kalırlar. Ekolojik sistemler sabit olarak kalmayıp dinamik bir haldedirler. Bronfenbrenner ürettiği ekolojik sistemler kuramı dahilinde 5 sistem olduğunu belirtmiştir.

1- MİKROSİSTEM

Mikrosistem, sistemler çemberinin en içteki katmanıdır. Bu katmanda herkesin birbirini etkilediği dinamik yapı görülmektedir. Bireyin aile, okul, yakın arkadaşları gibi en yakın çevresini oluşturur. Kişi yaşamda yeni deneyimler kazandıkça mikrosistem alanı genişler. Örneğin anaokuluna henüz başlamamış okul öncesi çocuğunun mikrosistem alanı ailesi ile sınırlı iken anaokuluna başlayınca bu alan arkadaşlar, öğretmenler, okul olarak genişlemektedir.

2- MEZOSİSTEM

Mezosistem, farklı mikrosistemlerin birbiri ile etkileşimi sonucu mezosistem oluşur. Örneğin; okul ve aile mikrosistemlerinin birbiri ile olumlu iletişimi sonucu çocuğun akademik başarısı yükselecektir.

3- EKZOSİSTEM

Ekzosistem ise, çocuğu direkt olarak etkilememesine rağmen dolaylı olarak etkileyen bir katmandır. Çocuk bu katmanda yaşanan bir olay ile direkt karşılaşmaz ancak mikrosistemdeki kişilerin etkilenmesi sonucu bu olaylardan etkilenecektir. Örneğin; İş yerinde mobbinge uğrayan bir ebeveyn eve geldiğinde maruz kaldığı mobbingi çocuğuna karşı uyarlayarak çocuğuna psikolojik baskı yapması ekzosisteme girer. Burada ebeveynin yaşadığı durumun direkt olarak içinde bulunmayan çocuk, dolaylı olarak bu durumdan etkilenmiş olacaktır.

4- MAKROSİSTEM

Makrosistem geniş bir çevreyi kapsayan bir katmandır. Bu katmana kültür, inançlar, toplumsal yapı, kişilerin tutumları girer. Bunlar içinde çocuğun içinde yaşadığı toplumsal çerçeveyi belirlemekte ve çocuk bundan dolaylı olarak etkilenmektedir.

Bir erkek çocuğu yaşadığı toplumda “erkekler ağlamaz” tepkisi ile karşılaşıyorsa veya bir kız çocuğu yaşadığı toplumda “kızlar okula gitmez” tepkisi ile karşılaşıyorsa bu tepkiler sonucu bunalım yaşama riskleri yüksektir. Bronfenbrenner toplumsal ayrımcılığı makrosistem katmanında ele almıştır.

5- KRONOSİSTEM

Bronfenbrenner, kronosistemi ekolojik sistemler kuramına sonradan eklemiştir. Kronosistem çevrenin en geniş alanını kapsayan son katmanıdır. Bu katmana toplumsal olaylar, tarihsel koşullar, boşanma girer. Kısacası kronosistem tüm katmanları kapsayan en dıştaki ve en geniş katmandır.

Dinamiktir. Yaşanan bir olay çocuğu eski halinden daha farklı bir sosyal durum haline sokabilir.

Örneğin; pandemiden önce temizliğine normal derecede özen gösteren bir kişinin pandemi sonrası normalin oldukça üstünde bir titizlik durumuna gelme ihtimali bulunmaktadır.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.