DİL GELİŞİMİ NEDİR?

Dil gelişimi konuşma, duyma, taklit etme, öğrenme ile ilişkili olan bir gelişim bölümüdür. Dil denilince akıllara ne kadar konuşmak gelse de dil gelişimi konuşmak ile sınırlı kalamayacak kadar kapsamlı bir alandır. Yaşamın ilk yıllarında bebeklerin ağlaması, mırıldanmalar, gülmeler, yüz ifadeleri de bir iletişim aracı olarak dil gelişimini kapsamaktadır.

     “Yeni doğan bebekler, doğuştan insan sesini tercih ederler. Bu nedenle çocuk etraftaki konuşmaları duydukça anadilini hızla öğrenir. Bebekler insan sesine bedensel hareketler yaparak tepki verirler ve bir aylık oldukları zaman, kendiliğinden sesler çıkarırlar, 2-3 aylıkken ise anadilinde olmayan, evrensel sesler üretirler. Bu bir imitasyon değildir, sağır bebeklerde aynı sesleri çıkarırlar. Ancak altı ay ve sonrasında anadilinde olmayan sesler sağır olmayan bebek tarafından çıkartılmaz. Sağır bebeklerde ise çıkarılan sesler azalır. Dört ay ve sonrası bebeklerde agulamalar başlar. Sonrasındaki evrelerde ise heceleme ve konuşmayla devam eder.”(1)  

Konuşarak iletişim kurmak insanı diğer varlıklardan ayıran temel bir özelliktir. Dil gelişimi insanların aralarında iletişim kurmaları için oldukça gerekli bir alandır.

     Dil gelişiminde geriliğin sebepleri fizyolojik olabileceği gibi psikolojik de olabilir. Çocuk veya yetişkinin fizyolojik olarak konuşmasını sağlayan organlarında bir aksilik görünmesi dil gelişiminde geriliğin fizyolojik sebepleriyken herhangi bir travma, psikolojik sorun karşısında kişinin konuşmayı bırakması bu travmaların bir komplikasyonu olarak görülebilmektedir. Fizyolojik bir bozukluğun etyolojisi olan karşımıza çıkan dil gelişimi geriliği beraberinde psikolojik komplikasyonlara ve sosyal yaşamda problemlere sebep olabilir. Kişi özgüvenini kaybedebilir, depresyona girebilir, arkadaş ilişkileri güçleşebilir ve kendini yetersiz hissedebilir.

BİLİŞSEL GELİŞİM

 “Bilişsel gelişim; doğumundan itibaren, çevreyi anlamımızı sağlayan, çevre ile etkileşimi kolaylaştıran, bilgiyi öğrenme ve kullanma, saklanma, yorumlama, değerlendirme durumlarında yardım eden, zihinsel süreçlerin tümünü içerisine alan bir gelişim alanıdır. Birey zihin ile olan süreçlerde zamanla birlikte daha deneyimli hale gelir.

Bilişsel gelişim çocuğun çevresindeki nesneler hakkında fikir edinmesini sağlar. Bu fikirler içerisinde etki-tepki ilişkisi, nesnenin algılanması, benzerlik ve farklılıklar, nesneleri sınıflandırmak yer alır. Bilişsel gelişimin amacı akıl yürütmek, mantıksal düşünmek, kuralları karmaşık ve daha yüksek yapıda örgütleme olarak görülür”(2)

     Yürürken, konuşurken, otururken, çalışırken kısaca hayatımızın her anında bize mucizelerini gösteren bilişsel gelişim diğer bütün gelişim alanları gibi hayatımızın her anında karşımıza çıkmakta ve geriliği hayatımızı olumsuz etkilemektedir.

     Bilişsel gelişim geriliğinin bir çok sebebi olmakla birlikte ilk olarak mental bozukluklar olma ihtimali göze çarpmaktadır. Kişinin mental sağlığında doğuştan, doğum esnasında, doğum sonrasında oluşmuş olan herhangi bir bozukluk kişinin bilişsel gelişim geriliğinin olmasının bir sebebi olarak görülebilmektedir. Bu olumsuz durum geriliğin derecesine göre kişinin günlük hayatı, sosyal yaşamı, fiziksel sağlığı gibi alanları da etkileyebilmektedir.

DİL GELİŞİMİ VE BİLİŞSEL GELİŞİM İLİŞKİLERİ

Gelişim alanları birbiri ile etkileşimlidir bağımsız hareket edemezler. Mutlaka birbirlerini etkileyeceklerdir. Dil ile zihin ise birbirleri ile oldukça etkileşimli iki ayrı kavramdır. Dil öğrenmeyi gerektirir, bebekler taklit ederek zamanla ebeveynlerinden, çevresindeki kişilerden dili öğrenirler. Aynı şekilde iletişim de bir öğrenme biçimidir. Öğrenme ise bir zihin işlevidir. Bilişsel gelişimi olumlu olan bir birey öğrenme işlevine bilişsel gelişimi olumsuz olan bir bireye göre çok daha kolay kavrar. İletişimi kurmayı çok daha kolay öğrenir.

İletişim kurmakla birlikte kurulan iletişimi anlamak da bir biliş görevidir. İletişim kurmak, sürdürmek, anlamak, sonlandırmak, bir dili öğrenmek, kurallarına uyarak kullanmak, yazılı veya sözlü iletişimi öğe sırasına göre kullanmak Dil gelişimi ve bilişsel gelişimin ortaklaşa çalıştıkları alanlardır.

Beni okuyan sevgili ebeveynler Dr. Ögr. Üyesi Nisa Gökden Kaya tarafından yapılan “Özel Gereksinimli Çocuğu Olan Kişilerin Yaşam Doyum Düzeylerinin İncelenmesi” isimli araştırmadaki ankete katılmak için buraya tıklayın.

KAYNAKÇA

1- “Dil Gelişimi”, )  DİL GELİŞİMİ (isikseli.com) Erişim: 20.03.2021, 15:30

2- “Bilişsel Gelişim Nedir?,” Bilişsel Gelişim Nedir? – BİR ANNE DOĞDU (birannedogdu.blogspot.com)  Erişim: 20.03.2021, 15:41

Yazan:

Mervegül KOCAKOÇ

Hitit Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Çocuk Gelişimi Bölümü öğrencisi olan Mervegül Kocakoç aslen Ordu ili Çaybaşı ilçesindendir.